De man als default in infographics

Infographics staan vaak bol van de iconen en minimalistische illustraties die direct helder moeten zijn voor de gebruiker. De man is daarbij vaak de neutrale default. Hoe erg is dat?

Voor heldere communicatie met metaforen en iconen is het belangrijk dat iconen direct begrepen worden. Mensfiguren worden vaak als haarloze bolletjes óf als man afgebeeld.

Typ je 'doctor' (arts) in de iconenbibliotheek Flaticon (met bijdragen van designers over de hele wereld) in dan is dit het resultaat:

Wat is het geslacht van deze iconen? Zijn het kale mannetjes, of zijn ze genderneutraal?

Typ je 'farmer' (boer) in, dan is het geslacht al een stuk herkenbaarder:

Evenals bij 'scientist' (wetenschapper):

Screen Shot 2015-11-10 at 06.59.09.png

Dat vrouwen wetenschapper kunnen zijn lijkt niet tot het collectief geheugen van ontwerpers te zijn doorgedrongen

Hoewel je bij arts de figuren als genderneutraal kunt interpreteren, is dat zeer zeker niet het geval bij boer en wetenschapper. Dat zijn vrijwel zonder uitzondering duidelijk mannen. 

Is het mogelijk dat als in infographics de default vaak een man is, vrouwen zich minder goed identificeren met de boodschap van de infographic? Op zijn minst draagt een dergelijke beeldtaal bij aan stereotypering van vrouwen en mannen. 

Typ je 'job' (baan) in op flaticon, dan is de enige vrouwenfiguur schoonmaker.

En wat te denken van 'nurse' (verpleger) en 'secretary' (secretaresse, in het Engels overigens een genderneutrale term), waar geen mannelijk icoon te bekennen is?

Kunnen mannen geen verpleger zijn? Vrouwen geen wetenschapper? Als je de iconentaal moet geloven, is dat nog niet tot het collectief bewustzijn van ontwerpers doorgedrongen.

De man als neutrale default

Een quick & dirty analyse van de weergave van vrouwen en mannen in de infographics van de meest recente infographics op Visually, Daily Infographic en Cool infographics laat zien dat mensfiguren in infographics veel vaker alleen door mannen dan alleen door vrouwen worden weergegeven.

Resultaat van quick & dirty analyse van de infographics van Visually, Daily Infographic en Cool infographics

Resultaat van quick & dirty analyse van de infographics van Visually, Daily Infographic en Cool infographics

Als het geslacht niet expliciet belangrijk is, bijvoorbeeld bij een infographic over het menselijk lichaam, of over special agents, kiezen ontwerpers er vaak voor een man weer te geven. Vaak ook nog een blanke man.

De (blanke) man als neutrale default is niet alleen een feit binnen de ontwerpwereld. Films met alleen vrouwelijke hoofdpersonen zijn 'vrouwenfilms', films met alleen mannelijke hoofdpersonen zijn gewoon films. Er is LEGO en 'meisjes-LEGO'. En in teksten wanneer over een onbekende derde wordt gesproken is 'hij' de default. Of mogelijk hij/zij (let op de volgorde). 

Man als default in infographics

Man als default in infographics

Het is maar goed dat uit onze quick & dirty bleek dat veel infographics een combinatie van mannen en vrouwen weergeven. Toch?

Het volgende valt op als mannen en vrouwen beide weergegeven worden in de infographic:  vaak zijn de eerstgetoonde figuren in de infographic mannen en daarna verschijnt een vrouw - vaak in de minderheid en in stereotype genderrollen.

Vrouw in stereotype genderrol in infographics

Vrouw in stereotype genderrol in infographics

Genderneutraal ontwerpen: moet dat?

Als ontwerpers krijgen wij regelmatig van opdrachtgevers mee dat het icoon of de mensfiguur neutraal moet zijn. Persoonlijke kenmerken zoals haardracht, brillen en (religieuze) hoofdbedekking worden weggelaten. Wat overblijft is zoals in het voorbeeld van de arts-iconen op Flaticon... een 'kaal mannetje'. Want hoe je het ook went of keert: de 'neutrale figuur' lijkt toch op een man. 

Door tegelijkertijd zogenaamde vrouwenberoepen als schoonmaker, telefonist, secretaresse en verpleger met vrouwelijke figuren uit te visualiseren, bevestigen deze iconen stereotype genderrollen.

Is het misschien beter om juist de diversiteit laten zien? Impliciet vooroordelen uitdagen door niet standaard te kiezen voor de man als default?

Screen Shot 2015-11-09 at 16.42.56.png
Ontwerpers van Studio Lakmoes proberen stereotypering te vermijden

Ontwerpers van Studio Lakmoes proberen stereotypering te vermijden

Wij kiezen er bewust voor om het icoon van de rennende sporter een paardenstaart te geven, een vrouwelijke fietser op de voorgrond te plaatsen, en het karakter achter het stuur een vrouw te laten zijn. We letten op een balans van mannen en vrouwen in onze infographics.

Het blijft een zoektocht en we kunnen onszelf ongetwijfeld nog verbeteren in dit opzicht.  We denken dat bewustwording van stereotypen in infographics de eerste stap is in het ontwikkelen van een eerlijkere en meer representatieve beeldtaal in infographics waarin iedereen zich herkent, ongeacht geslacht, ras, etc. Is dat mogelijk? En wat is de verantwoordelijkheid van ontwerpers in dit bewustwordingsproces? Wat zijn jouw ervaringen en gedachten over dit onderwerp?  We zijn ontzettend benieuwd!