Interactieve projecten: samenwerking is key

Door Marjolein Pijnappels, kennisregisseur en art director van Studio Lakmoes

Mijn vriend en ik laten een huis bouwen. Elke week bezoeken we de bouwplaats en zien dat het huis weer een ietsjepietsje is gevorderd. Soms lijkt er een week niets te gebeuren. Maar achter de schermen zijn de kozijnenmakers, cementgieters en onze aannemer druk bezig. Dat zien we niet en daarom gaat het ons eigenlijk te langzaam. Waarom moet het een jaar duren voordat dat huis klaar is? Dezelfde vraag stellen klanten ons. Waarom rekenen jullie twee maanden voor het ontwikkelen van een online infographic? Aan ons de schone taak om de klant mee te nemen in ons werkproces. En daar hoort soms een blik achter de schermen bij.

Het belangrijkste voor een goede samenwerking is dat iedereen vantevoren weet wat doel en doelgroep van het project zijn. Dat moet heel helder zijn, anders kun je toffe dingen bouwen, maar kom je er aan het einde achter dat het toch niet aansluit bij wat de klant wil bereiken.

De bewerkelijkheid van interactiviteit en animatie

Bij interactiviteit of animatie is het daarnaast belangrijk om vooraf vast te leggen wat je wanneer gaat doen en wanneer de klant akkoord geeft. De consequenties van terugkomen op een eerder genomen beslissing zijn groot bij een online productie: het is kostbaar om functies toe te voegen omdat er meer mensen mee gemoeid zijn. Wordt iets gewijzigd in een statische afbeelding, dan gaat vaak alleen de graphic designer aan de slag. Bij interactieve producties zijn er soms wel drie medewerkers druk met een wijziging die aan de oppervlakte miniem lijkt.

Data in de etalage: een praktijkvoorbeeld

Vorig jaar ontwikkelde Studio Lakmoes voor Rijkswaterstaat, KING gemeenten, Klimaatverbond en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) de Lokale Energie Etalage: een online platform waar beleidsmakers van gemeenten in een oogopslag kunnen zien waar hun gemeente staat ten opzichte van de doelstellingen uit het SER-energieakkoord over duurzame energie. Deze data is al jaren beschikbaar via de online Klimaatmonitor, die een schat aan data bevat, maar niet erg toegankelijk is. Alle mogelijke variabelen zijn op te zoeken, van benchmark CO2 emissies tot energieverbruik in per sector. Als beleidsmakers door de bomen het bos niet meer zien, dan is het niet bepaald zinvol om álles te delen. Samen met de klanten ontwikkelden we daarom de Etalage die als een soort portal een selectie van de data op toegankelijke wijze laat zien, met heldere iconen en visueel aantrekkelijke grafieken.

lokale energie etalage

Wat klanten graag willen is weten hoe het eindproduct er uit komt te zien. Weten hoe het allemaal precies werkt wordt vaak minder belangrijk gevonden. En dat is logisch: het is onze taak om het te laten werken. Wel moeten we dan kunnen uitleggen dat de mooie vormgeving slechts het topje van de ijsberg is. Het leeuwendeel van het werk bevindt zich onder het wateroppervlak. Hier wordt de selectie gemaakt uit de duizenden variabelen, api’s heen en weer gestuurd, data gekoppeld, data beveiligd, user experiences getest en soms heel veel gevloekt tegen computerschermen voordat een ogenschijnlijk simpele functie werkt in alle browserapplicaties.

Laten zien hoe het er uit komt te zien, vóór het is gemaakt

Het is belangrijk dat klanten zich kunnen voorstellen wat je gaat maken, vóórdat je het gaat maken. Dat klinkt tegenstrijdig en is ook een van de meest uitdagende aspecten van het ontwikkelen van interactieve, online infographics. Daarom is het belangrijk om klanten mee te nemen in het proces. Leg uit wat er gebeurt als op bepaalde knoppen wordt gedrukt en hoe de informatie zal verschijnen. Verwachtingsmanagement is daarom erg belangrijk: maak helder wat er achter de schermen gebeurt en waarom sommige zaken tijd nodig hebben. Om klanten te laten zien hoe het eindproduct zal werken zonder het helemaal te maken, maken wij bij Studio Lakmoes mock ups. Die statische plaatjes laten zien welke functies waar komen te zitten.

lokale energie etalage

We werken volgens een vaste workflow, waarbij op elke stap een akkoord volgt van de klant. We verkennen eerst doel en doelgroep van het product, verzamelen en bestuderen de informatie en data, ontwikkelen een blauwdruk of mockup en gaan dan aan het ontwerpen. Dit zijn onze stappen – zo werken wij. Wat voor ons heel logisch is, is voor de klant misschien nieuw of niet logisch. Iedereen werkt anders. Dus laten we onze klanten onze werkwijze weten. Die uitleg zorgt ervoor dat je samen weet hoe het proces gaat verlopen. Hoe meer je kan uitleggen over hoe je werkt, hoe soepeler de samenwerking.

Elke afwijkende keus heeft een consequentie

Maak helder dat als bepaalde keuzes zijn gemaakt, het niet gemakkelijk (maar vaak niet onmogelijk) is om deze in een later stadium terug te draaien. Stel: je wilt van de afgelopen 5 jaar laten zien hoe de opwekking van windenergie toeneemt in Arnhem. Is deze grafiek geprogrammeerd en gekoppeld aan de website, en wil klant toch liever een range van 10 jaar zien, dan heeft dat consequenties voor het ontwerp, wat al voorgeprogrammeerd is en voor de aangeleverde data. Dat is niet erg, maar heeft wel consequenties voor je planning en budget, iets wat je nooit helemaal vantevoren kunt inschatten. Zie hieronder de gewenste planning van de Lokale Energie etalage bij aanvang van het project, en het uiteindelijke, werkelijke verloop van het project. Dit is geen uitzondering, maar eerder regel in het (online/interactief) ontwerpproces.

iteratief proces: online design

De ontwikkeling van interactieve infographics heeft vaak een iteratief karakter. Het is prettig samenwerken als klanten weten dat het normaal is als dingen vijf keer op en neer gaan. Je stopt niet iets in een doosje en dan komt er in een keer iets prachtigs uit.

Investeren in een goede samenwerking en knetterhard werken

Tijdens de looptijd van de Lokale Energie Etalage zijn we regelmatig bij elkaar gekomen en hebben veel tijd geïnvesteerd in het opbouwen van een goede samenwerkingsrelatie. De realiteit van de ontwikkeling van een interactieve infographic of website met veel data is dat je als ontwerpbureau niet zonder de klant kan. Je hebt elkaar nodig en heldere communicatie is dan van groot belang. En uiteindelijk wil je allemaal een goed product afleveren en dan is het goed om doordachte en geïnformeerde keuzes te maken.

Uiteindelijk verschillen het bouwen van een huis en het bouwen van een interactieve website met veel data niet zo heel veel van elkaar. Ik weet dat mijn aannemer knetterhard werkt om het huis af te krijgen en we hetzelfde doel nastreven: een zo mooi mogelijk huis dat snel afkomt. Dat ik daarbij een beetje ongeduldig ben is voor mijn een goede oefening in het inleven in onze klanten en blijven uitleggen wat er zich onder het oppervlak afspeelt om hun visie te realiseren. 

Dit blog is eerder verschenen in Tekstblad.