wetenschap

Wetenschap uitleggen zonder vliegende draken

Wetenschap uitleggen zonder vliegende draken

Je kent het vast wel. Tijdens een lezing kom je er tot je schrik achter dat je al zeker een halfuur over het laatste seizoen van Game of Thrones zit te mijmeren. Je hebt geen idee meer waar de spreker het over heeft, behalve dat het wel belangrijk lijkt. Of nog erger, je bent de spreker en je ziet de eerste rij knikkebollen. Maar je hebt het over fantastisch onderzoek, met schitterende data en dé oplossing voor een betere wereld! Hoe kan dat nou?

Spreek jij al wetenschaps?

Spreek jij al wetenschaps?

Oprichter van Datajournalistiek.nl Winny de Jong gaf onlangs voor een TEDxYouth in Delft de inspirerende lezing 'spreek jij al data?' Het ging over het interpreteren van data en het kritisch tegen het licht houden van data: tegenwoordig een belangrijke basisvaardigheid - net als het spreken en lezen van Engels. Maar hoe zit het met het begrijpen en 'lezen' van wetenschap?

Zo stel je de nieuwe leden van de Jonge Academie voor

Zo stel je de nieuwe leden van de Jonge Academie voor

De Vlaamse Jonge Academie bestaat uit jonge toponderzoekers en -kunstenaars met een eigen kijk op beleid, maatschappij, onderzoek en kunst. Elk jaar kiest de vereniging nieuwe leden. Studio Lakmoes combineerde illustraties, fotografie en animated gif's om de nieuwe leden in stijl voor te stellen.

Een oproep tot meer plaatjes in de wetenschap.

Een oproep tot meer plaatjes in de wetenschap.

We bekijken steeds meer informatie op kleine, digitale schermen. In combinatie met de exponentiële toename aan beschikbare informatie groeit de behoefte aan behapbare brokken. Beelden helpen informatie sneller begrijpen en beter onthouden. Veel nieuwsplatforms spelen hier handig op in, maar in de wetenschap wordt informatie nog vooral gedeeld in lange artikelen die voornamelijk uit tekst bestaan. Wij pleiten voor meer plaatjes voor de wetenschap.

Zo komen cijfers over ongelijkheid keihard binnen

Zo komen cijfers over ongelijkheid keihard binnen

Slechts 17 procent van de Nederlandse hoogleraren is een vrouw. En dat in 2015 terwijl meer dan de helft van de studenten en promovendi uit vrouwen bestaat. Om deze keiharde cijfers landelijke bekendheid te geven, geeft het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren daarom tweejaarlijks de Monitor Vrouwelijke Hoogleraren uit. Deze cijfers laten helder en direct zien hoe het ervoor staat met gelijke vrouw-man verdeling in de wetenschap.

3 vragen waar elke onderzoeker een antwoord op moet hebben

3 vragen waar elke onderzoeker een antwoord op moet hebben

De meeste onderzoekers zijn slimme mensen die in staat zijn complexe vraagstukken te onderzoeken en antwoord te geven op fundamentele vragen over geschiedenis, ecologie en natuurkunde - to name a few. Wij vinden het belangrijk dat onderzoekers daarnaast ook op de volgende 5 vragen een antwoord klaar hebben. Omdat helder delen van (wetenschappelijke) kennis belangrijk is.

Tutorial: Hoe zorg je dat wetenschap blijft plakken?

Tutorial: Hoe zorg je dat wetenschap blijft plakken?

Wetenschap is superinteressant. Wanneer onderzoekers er in slagen hun fascinatie en passie voor 'hun' onderwerp over te brengen, raken mensen geïnspireerd. Valorisatie is belangrijk in de wetenschap: wetenschap krijgt waarde door iets met de kennis te doen, er over te communiceren of er producten en diensten mee te ontwikkelen. Hoe pak je dat slim aan?

Zo communiceert de Rijksoverheid de urgentie van klimaatverandering

Zo communiceert de Rijksoverheid de urgentie van klimaatverandering

Zo maak je de urgentie van klimaatverandering duidelijk. Interactieve infographic en animaties voor het Ministerie van I en M.

Hoe kleine robots de wereld socialer kunnen maken

Hoe kleine robots de wereld socialer kunnen maken

Wat is er zo interessant aan die grens tussen wetenschap en creativiteit? Albert Einstein wist het, en omschreef creativiteit als 'intelligence having fun'. Studio Lakmoes is ook gefascineerd door die grens. Hoe kan wetenschap de wereld leuker, duurzamer en socialer maken? Onlangs sprak Marjolein van Studio Lakmoes met twee wetenschappers van de Vrije Universiteit die met hun Tinybots de wereld een stukje socialer willen maken.

Social media, infographics en wetenschap

Wat is de maximale grootte die mariene megafauna (Walvissen, reuzeninktvissen) kunnen bereiken? Een simpele vraag, die niet zo eenvoudig te beantwoorden is. Onderzoekers analyseerden databases, historische documenten, data van eBay en gebruikten social media om data over de grootte van zeedieren te verzamelen en resultaten zijn gecommuniceerd via een infographic. Van dit soort onderzoek gaat mijn wetenschapshart sneller kloppen.

Onder leiding van Craig McClain (vice-directeur van National Evolutionary Synthesis Center in Durham en hoofdredacteur van Deep-Sea News) namen de deelnemende onderzoekers en studenten contact op met de visserij sector, mariene centra, musea, eBay en andere wetenschappers om te achterhalen hoe reusachtig dieren in de diepzee kunnen worden.

McClain ontwikkelde een website, The Story of Size, waar studenten en onderzoekers regelmatig posts, updates en inspiratie plaatsten. Het hielp ook bij het betrekken van een breed publiek bij het onderzoek en het belang van de bescherming van diepzeefauna, zoals met het blogbericht Why You Should Give a Damn about a Giant Clam.

Het onderzoek keek ook naar relatieve grootte van diepzeefauna op geografische schaal en kon verschillen in grootte van bepaalde soorten direct linken aan de aanwezigheid van mensen.

Het resultaat van dit onderzoek is gepubliceerd in open access journal PeerJ. Om de resultaten direct inzichtelijk te maken zijn de maximale groottes van o.a. de walvishaai, de riemvis en de reuzenoctopus in een superduidelijke infographic gevisualiseerd.

Lees hier meer over dit onderzoek

Waarom vind ik nou zo ontzettend belangrijk? Onderzoek dat alleen in een wetenschappelijk magazine wordt gepubliceerd bereikt nooit zo'n groot publiek. Bij veel onderwerpen is het belangrijk dat er maatschappelijk draagvlak is, bijvoorbeeld in dit geval voor bescherming van de mariene megafauna. Het betrekken van een breed scala aan partijen en het gebruiken van niet-conventionele manieren van dataverzameling (hier: eBay en social media) kan zorgen voor innovatie in het onderzoek. Toepassing van resultaten kan ook sneller verlopen. Een partij als de visserij sector zal ook meer geneigd zijn resultaten te accepteren, en er iets mee te doen, als zij al is aangehaakt bij het onderzoek.


Dit blog is oorspronkelijk geschreven door Marjolein Pijnappels voor Wetenschapper 2.0 Platform voor open wetenschapscommunicatie. Het blog is daar ook gepubliceerd.

 

De Open Wetenschappelijke Conferentie

Al eeuwen komen wetenschappers samen om kennis uit te wisselen op wetenschappelijke conferenties. Hoewel kennis tegenwoordig met een druk op de knop per email te delen is, is de behoefte om collega's van over de hele wereld ook live te ontmoeten en onderzoek te bediscussiëren onverminderd groot. 

deltas in times of climate change

Wetenschappelijke conferenties worden volgens een vast recept georganiseerd. Ze duren 2-3 dagen en trekken een internationaal (wetenschappelijk) publiek. Er is een plenair onderdeel met hoogwaardigheidsbekleders en parallele sessies met presentaties en discussies en er is een posterparade waar jonge onderzoekers met een poster hun onderzoek presenteren. Soms is er na afloop een verslag, maar vaak niet. Het zijn besloten bijeenkomsten.

Wetenschappelijke bijeenkomsten opengooien? Wow, gewaagd, nietwaar?

Hoe zou het zijn als we deze bijeenkomsten zouden opengooien? Als we er niet alleen wetenschappers, maar ook bestuurders en praktijkpartijen bij zouden betrekken? Als we alle resultaten direct online zetten en de buitenwereld via social media bij het onderzoeksveld zouden betrekken?

Wow, gewaagd, nietwaar? Kan dat wel? Het antwoord is: ja. Neem nou Deltas in Times of Climate Change, dat eind september voor de tweede keer in Rotterdam werd georganiseerd.

Weegt het feit dat de wereld mee kan kijken op tegen de nadelen zoals informatie die (te) vroeg naar buiten komt?

Aanpassing aan klimaatverandering in de deltagebieden van de wereld is te belangrijk om alleen aan de wetenschappers over te laten. Of alleen aan de beleidsmakers wat dat betreft. Steden in rivierdeltas dreigen onder water te lopen, kustgebieden verzilten en door verhoogde bevolkingsgroei en landgebruik worden de deltagebieden nog kwetsbaarder. Deze conferentie spreekt daarom nadrukkelijk alle betrokken partijen aan, opportunities for people, science, cities and business. De organisatoren zijn een mix van overheden en onderzoeksorganisaties. 

Deltas in Times of Climate Change
Melanie Schultz tijdens Deltas in Times of Climate Change

Wat doet deze conferentie nou anders dan de anderen? Om te beginnen is het programma diverser. Er zijn Deltas in Depth sessies, die diep ingaan op de wetenschappelijke achtergronden van het thema, maar daarnaast is veel ruimte voor Deltas in Practice sessies, waarbij praktijkpartijen zoals NGO's, overheden en bedrijven hun innovaties en projecten presenteren. Tijdens Round Table sessies komen belangrijke onderwerpen als financiering van klimaatadaptatie boven tafel. 

Open conferenties bieden veel voordelen: meer uitwisseling tussen wetenschap en praktijk en een groter bereik.

De conferentie trok 1.200 mensen uit meer dan 55 landen. Resultaten vanuit de conferentie zijn direct online gezet voor bezoekers en mensen die niet aanwezig konden zijn: Powerpointpresentaties werden direct geupload, evenals de videostream van de plenaire presentaties van oa Minister Melanie Schultz, burgemeester Ahmet Aboutableb van Rotterdam en professor Myles Allen van Oxford. Via social media (twitter, Linkedin en facebook) werden resultaten gedeeld met de hashtag #climatedelta14. In 2,5 dag tijd werden via deze hashtag alleen al 350.000 mensen bereikt. Dagelijks werd een online magazine uitgebracht, de Daily Delta, die hoogtepunten van de dag naar buiten bracht. Binnen een maand na de conferentie worden uitgebreide inhoudelijke verslagen van elke sessie aangeboden via de website. 

#climatedelta14

Dat dit op zijn minst controversieel is in wetenschappelijke kringen werd onlangs weer bevestigd door de organisatie van de FASEB Conference on Retinal Neurobiology and Visual Processing, die deelnemers verbood gebruik te maken van social media tijdens de conferentie.

To encourage presentation of unpublished work in progress at the conference, the conference proceedings are not published, and no part of the proceedings can be referenced. "Published" specifically includes postings by conference participants to various social media sites, including this one. This means it is NOT OK to post written comments, pictures, or videos that include or refer to data presented at the conference. Thanks for your cooperation.

De reden hiervoor is de angst dat anderen er vandoor gaan met (ongepubliceerde) onderzoeksresultaten, of dat een publicatie wordt geweigerd door een academisch tijdschrift omdat de resultaten al ergens zijn 'gepubliceerd'. Door op deze manier de deur dicht te gooien, wordt kennis minder snel en met een minder groot publiek gedeeld. Hierdoor missen ook onderzoekers, die niet aanwezig konden zijn, de kans om presentaties en resultaten mee te krijgen.

Deltas in Times of Climate Change liet deelnemers vantevoren weten dat alle presentaties openbaar gemaakt worden, dat er gebruik wordt gemaakt van social media en dat er fotografen rondlopen. Wie daar niet van gediend is kan bezwaar maken en de presentatie wordt dan niet in de database opgenomen - in totaal 1 onderzoeker heeft hiervan gebruik gemaakt.

Zijn deze conferenties de toekomst? Ze bieden duidelijke voordelen zoals meer uitwisseling tussen wetenschap en praktijk en een groter bereik. Weegt het feit dat de wereld mee kan kijken op tegen de nadelen zoals informatie die (te) vroeg naar buiten komt?

Foto's (c) Maartje Strijbis

Lees meer over onze workshops open science, en social media voor wetenschap

In de schoenen van de Old Skool Wetenschapper

Afgelopen woensdag gaf Studio Lakmoes 2x een lezing & workshop tijdens de VIBES Biosciences conferentie. Het topic: Science 2.0. Een groep aandachtig luisterende PhD-ers probeerde ik iets bij te brengen over de Nieuwe Wetenschap, oftewel Science 2.0, oftewel Open Science en te inspireren met mooie voorbeelden, zoals crowdfunding tool Flintwave, crowd sourced project Galaxy Zoo, tiener-wetenschapper Jack Andraka en de door onderzoekers ontwikkelde tool, de Klimaateffectatlas

Science 2.0

Science 2.0 draait om het idee dat je (ruwe) data, resultaten en kennis zo vroeg als praktisch is in het onderzoeksproces op een zo open mogelijke manier deelt. Mijn lezing is voor veel PhD-ers vaak niet de eerste kennismaking met het concept 'Wetenschapper 2.0' of 'Open Science', maar wel met de implicaties er van. Ja, het gaat om open access publishing, ja, je kunt als onderzoeker gaan twitteren, maar Open Science draait om een mentaliteitsverandering. 

Als Wetenschapper 2.0 draait het bijvoorbeeld om het delen van kennis, het samen in een transparante omgeving doen van onderzoek en het betrekken van niet-wetenschappers bij onderzoek vanaf het begin. Dingen die bepaalde 'heilige structuren' in het huidige wetenschapssysteem bepaald in de weg staan, zoals het peer review systeem, de inrichting van de wetenschappelijke tijdschriftenwereld en de druk om te publiceren. Daarnaast zetten open data trends en technische mogelijkheden de gevestigde orde op scherp. 

Science 2.0

Na de lezing laat ik deelnemers altijd een oefening doen. De deelnemers worden verdeeld over twee groepen: de Wetenschappers 2.0 en de Old Skool Wetenschappers - ongeacht hun eigen voorkeuren. Wetenschappers 2.0 zijn helemaal into open data, wetenschapscommunicatie en citizen science. Old Skool Wetenschappers vertegenwoordigen de gevestigde orde. Deelnemers moeten zich verplaatsen in de rol die hen is toebedeeld en argumenten bij elkaar sprokkelen voor de zaken die hun groep belangrijk vindt. Vervolgens gaan zij vanuit hun eigen rol met elkaar in discussie. Het is fantastisch om te zien hoe deelnemers echt in hun rol kruipen en vol vuur 'hun' standpunten verdedigen. 

Science 2.0 draait om het idee dat je (ruwe) data, resultaten en kennis zo vroeg als praktisch is in het onderzoeksproces op een zo open mogelijke manier deelt.

Het inzicht dat naar boven borrelt is dat Science 2.0 veel nieuwe, waardevolle dingen kan brengen naar de wetenschap, zoals meer open communicatie, transparanter onderzoek en snellere fact finding. Maar tegelijkertijd beseffen zij dat ook de Old Skool Wetenschappers goede argumenten hebben die gehoord moeten worden. Het huidige systeem kun je niet zomaar omgooien, maar moet stapje voor stapje gebeuren. Er moet een nieuwe manier komen om kwaliteit van onderzoek te borgen en communicatie kan belangrijk zijn, maar mag nooit ten koste gaan van onderzoek.

De Old Skool Wetenschappers zijn in de realiteit vaak de professors van de PhDs, die de nadruk leggen op veel publicaties, niet te veel delen, en die communiceren over wetenschap iets vinden voor de communicatie-afdeling van de universiteit. Doordat jonge onderzoekers zich verplaatsen in hen, zijn zij beter in staat om met hun profs het gesprek aan te gaan. En dan liever niet over het nut en de noodzaak van twitter, maar wel over het nut en de noodzaak van een open, transparante wetenschapsbeoefening, waar onderzoekers niet alleen worden beoordeeld op het aantal publicaties, maar ook op de bijdrage die zij leveren aan de wetenschap.

Waarom beelden zo belangrijk zijn bij communicatie over klimaatverandering

Sinds een aantal jaar werk ik voor klimaatonderzoeksprogramma Kennis voor Klimaat. Het boeiende aan dit programma is dat onderzoek samen wordt uitgevoerd met eindgebruikers: beleidsmakers, ondernemers en stakeholders.

klimaatadaptatie verbeeld-2.png

Klimaatverandering is een complex onderwerp dat bovendien voer is voor verhitte discussies tussen onderzoekers, beleidsmakers en klimaatsceptici die niet overtuigd zijn dat het klimaat verandert, of, als ze dat wel erkennen, niet geloven dat menselijk handelen daar iets mee te maken heeft.

Intussen hebben we nu te maken met extremer weer, hogere temperaturen en meer neerslag en is de overgrote meerderheid van de wetenschap er over uit dat het klimaat in de toekomst nog sterker zal veranderen. Als we nu maatregelen nemen scheelt dat schade in de toekomst.

De uitdaging zit hem voor Kennis voor Klimaat in het begrijpelijk en toegankelijk maken van klimaatkennis en -informatie voor een brede groep belanghebbenden.  Met de Touch Table, een digitale ontwerptafel, worden klimaatkaarten ingeladen en over elkaar heen gelegd om de effecten van klimaatverandering in een bepaald gebied te bekijken. De effecten van maatregelen kunnen ook in de kaarten worden ingeladen.

Door klimaatadaptatie inzichtelijk te maken met visualisaties wordt het aanpassen van je omgeving aan klimaatverandering persoonlijk en daarom relevant.

Met de Klimaateffectatlas en de Touch Table gaan onderzoekers het hele land door om Klimaatateliers te verzorgen. Tijdens Klimaatateliers komen onderzoekers samen met beleidskamers en stakeholders om samen de omvang van de uitdaging van klimaatverandering te bekijken. Letterlijk, op de Touch Table. Een Touch Table is een interactieve tafel, een groot scherm, waar je kunt inzoomen op landkaarten waar klimaateffecten zoals overstroming en hitte te zien zijn. Voor beleidsmakers is direct duidelijk wat er in hun gebied gaat gebeuren. Daarnaast kunnen ze zien wat de positieve en negatieve effecten zijn van maatregelen zoals dijken of een alternatief watermanagement.

Visualisatie speelt dus niet alleen een belangrijke rol in het delen van kennis, maar ook in het toepassen van die kennis in de praktijk.

Als je over klimaatverandering communiceert is het belangrijk om klimaatverandering en de oplossingen concreet, persoonlijk en relevant te communiceren. Bekijk in het filmpje 'Klimaatadaptatie Verbeeld' hoe visualisaties klimaatonderzoeksprogramma Kennis voor Klimaat hierbij helpen.

Slim social media gebruiken als onderzoeker

Hoe gebruik je social media nu op een slimme manier als onderzoeker? Je bent druk, bezwijkt onder de publication pressure, vliegt van hot naar her van lezing naar lab en begeleidt en passent nog een handvol promovendi of studenten. Waar haal je de tijd vandaan en zorg je dat het echt nuttig voor je is?

Ik geef op aanvraag nog wel eens lezingen over social media gebruik voor onderzoekers en Wetenschap 2.0 - een side gig van Studio Lakmoes die voortkomt uit mijn vorige banen bij universiteiten.

Hieronder heb ik enkele tips voor wetenschappers in beeld gebracht.

Transient
Transient
Transient
Transient
Transient
Transient
Transient
Transient