Eetbaar en ander duurzaam drukwerk (2)

Vorige maand verkenden we vier aspecten van duurzaam drukwerk, naar aanleiding van een gesprek met onze drukker. We kwamen achter het bestaan van eetbaar drukwerk, de voor- en nadelen van bio-inkten en hoe wij als ontwerpers onze verantwoordelijkheid kunnen nemen voor duurzamer drukwerk. Deze week kijken we naar de drukkerijen zelf, afwerking, verzending en recycling.

Eerste blog gemist? Lees dan eerst deel 1 van Eetbaar en ander drukwerk.

De missie van Lakmoes is op bescheiden wijze bij te dragen aan een begrijpelijkere wereld, waarin mensen betere keuzes kunnen maken - voor zichzelf, hun omgeving en de planeet waarop we leven. Daar hoort bij dat we kritisch kijken naar de impact van ons bedrijf op onze omgeving.

In gesprekken met onze drukker Dennis kwamen er achter dat je op de volgende 8 aspecten (papieren) drukwerk kan verduurzamen:

1.     Papier

2.    Transport en productie van papier

3.    Ontwerpproces

4.    Inkten

5.    Werkproces drukkerij

6.    Afwerking

7.     Verpakking en verzending

8.    Oplage en recycling

In dit blog verkennen we de laatste vier aspecten. We pretenderen niet dat deze lijst compleet of 100% juist. We zijn zoekende naar bruikbare en begrijpelijke informatie, en als iemand onjuistheden wil rechtzetten of aanvullingen heeft, dan zijn die zeer welkom!

duurzaam drukwerk

1.    Werkproces drukkerij

Veel drukkerijen hebben de afgelopen flinke stappen gemaakt om duurzamer te drukken: uit idealisme, kostenbesparing of onder zachte dwang van wet- en regelgeving.

Zo kende België jarenlang een subsidie op zonnepanelen en hebben veel Belgische drukkerijen groene energie. Ook hebben veel drukkerijen aandacht voor de afvalstromen, duurzaam transport, elektrisch rijden voor medewerkers en andere vormen van duurzaamheid in het bedrijfsproces.

Hoewel er nog steeds drukkers zijn die alcohol gebruiken in het drukproces, is alcoholloos (zonder isopropyl-alcohol of IPA) drukken al decennia gemeengoed bij veel drukkers. Zonder alcohol als oplosmiddel is de kwaliteit van het drukwerk bovendien vaak beter want de inkt is minder verdund. De reden dat drukkers het nog gebruiken is dat de drukpers met alcohol sneller schoon is en dat het drukproces sneller verloopt.

Daarnaast kunnen drukkers chemisch afval reduceren door het ontwerp rechtstreeks vanaf de computer op de drukplaat te belichten met een laser. De drukplaten zelf zijn van aluminium en worden gerecycled.

2.   Afwerking

In het algemeen geldt: hoe meer stoffen zijn toegevoegd hoe moeilijker de recycling: wil je duurzamer drukken, beperk dan laminaten, tape, lijmen en geplastificeerd papier. 

Voor het binden van boekjes kun je kiezen uit duurzame opties: met mechanisch binden, door te naaien of binden met een metalen ring, is geen lijm nodig. 

afwerking drukwerk

Wil je toch binden met lijm, dan kun je beter voor een hotmelt dan een PUR-lijm kiezen. Bij gebruik van hotmelt komen geen gevaarlijke dampen vrij en is er nauwelijks afval, in tegenstelling tot PUR-lijm, die niet erg gezond is en waarvan het chemisch afval afgevoerd moet worden. 

 3.    Verpakken en verzenden

Bij het verpakken van het drukwerk is ook duurzame winst te behalen. Is de doos halfleeg en afgevuld met piepschuim om alles op zijn plek te houden? Of is de kleinst mogelijke doos gebruikt? Is gebruik gemaakt van gerecyclede en herbruikbare verpakkingsmaterialen?

 Sommige vormen van verzenden zijn duurzamer dan andere, maar het is lastig echt scherp te zien welke pakketdienst het meest duurzaam is. DPD werkt samen met Fietskoeriers voor de korte afstanden.

PostNL geeft klanten de mogelijkheid te compenseren voor de CO2-uitstoot van de verzending en bezorgt met elektrische bestelauto's op Texel - net als DHL.

Er zijn nog duurzamere alternatieven zoals de Fietscouriers of Cycloon voor relatief korte afstanden.

4.   Oplage en recycling

Hoe minder drukwerk we produceren, hoe minder grondstoffen we nodig hebben. Het is eigenlijk heel simpel. Maar het is niet zo duurzaam om er na een paar maanden achter te komen dat je te weinig hebt besteld en een herdruk bestelt. De drukpers moet opnieuw worden ingericht met extra kosten én extra materiaalgebruik.

Omdat de stuksprijs van drukwerk enorm daalt naarmate de oplage stijgt, kiezen veel mensen ervoor om voor de zekerheid een wat hogere oplage te laten drukken. Als we vervolgens de helft van het drukwerk weggooien, is dat verspilling van papier en inkt.

recyclen drukwerk

Wat ontwerpers kunnen doen is in samenspraak met de klant meedenken en hen zo goed mogelijk helpen bij het maken van een inschatting. Is het adresbestand nog actueel? Hoeveel exemplaren zijn er vorig jaar overgebleven? Hoeveel wil je opsturen en wat zou je ook digitaal kunnen verzenden? Overigens is digitaal verzenden niet energieneutraal. Had jij er ooit over nagedacht dat elke MB die je stuurt het energie-equivalent kost van de verbranding van een blokje houtskool? - wij niet!

Je kunt ook meedenken met de klant wat te doen als er drukwerk over is, bijvoorbeeld over de manier van gescheiden inzamelen of recyclen.  

Zouden drukkerijen een rol kunnen spelen in de recycling door restanten kostenloos op te halen?

 

Al met al zijn er flink wat zaken om over na te denken als je je drukwerk wil verduurzamen. Heb jij nog suggesties of tips voor ons? Laat het ons weten!

Met dank aan Dennis Sanders van Productiemannen voor zijn hulp. Hij heeft zijn netwerk van drukkerijen voor ons aangesproken om de duurzaamheid van het drukwerkproces in kaart te brengen. Samen met onze online zoektocht naar duurzaam drukwerk heeft dat geleid tot dit blog. Eventuele onjuistheden of fouten in dit blog zijn volledig onze verantwoordelijkheid. Als je iets ziet wat niet klopt, of een aanvulling hebt, dan is die zeer welkom. Dit proces is een zoektocht en we ontvangen graag meer informatie om duurzamere keuzes te maken.